1968లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం స్థాపించిన తెలుగు అకాడమీ (ప్రస్తుతం తెలుగు & సంస్కృత అకాడమీ), తెలుగు భాష, సాహిత్యం, సంస్కృతి అభివృద్ధి కోసం ఏర్పడింది. భాష అనేది కేవలం సంభాషణ సాధనం మాత్రమే కాకుండా, ఒక జాతి ఆత్మ, సంస్కృతికి ప్రతిబింబం అని నమ్మకం దీనికి పునాది. కాలక్రమంలో సంస్కృతాన్ని కూడా తన పరిధిలోకి తీసుకొని, రెండు భాషలను ఒకే వేదికపై అభివృద్ధి చేస్తోంది.
అకాడమీ ప్రధాన లక్ష్యం – తెలుగు, సంస్కృత భాషలను ఆధునిక విద్య, పరిశోధన అవసరాలకు తగ్గట్టుగా తీర్చిదిద్దడం, కానీ వాటి మూల సంప్రదాయాలు, విలువలతో అనుసంధానంగా ఉంచడం. గత దశాబ్దాలుగా పాఠ్యపుస్తకాలు, నిఘంటువులు, పదకోశాలు, పరిశోధన గ్రంథాలు, సాహిత్య రచనలు ప్రచురించి – విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, పోటీ పరీక్షా అభ్యర్థులు, పండితులకూ అవి విశ్వసనీయ వనరులుగా మారాయి.
ప్రచురణలతో పాటు అకాడమీ సదస్సులు, వర్క్షాపులు, సాహిత్యోత్సవాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తూ, రచయితలు, కవులు, పండితులకు వేదికగా నిలుస్తోంది. తిరుపతి, అనంతపురం, గుంటూరు, విజయవాడ, విశాఖపట్నం కేంద్రాల ద్వారా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అందరికీ చేరువ అవుతూ, భవిష్యత్ తరాలకు భాషా వారసత్వాన్ని అందించే పనిలో ఉంది.
తెలుగు & సంస్కృత అకాడమీ ఇప్పుడు తన విశాలమైన ప్రచురణలు, వనరులను డిజిటల్ రూపంలో అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి ముందడుగు వేస్తోంది. విద్యలో సాంకేతికత ప్రాముఖ్యత పెరుగుతున్న ఈ రోజుల్లో, పాఠ్యపుస్తకాలు, నిఘంటువులు, పదకోశాలు, పరిశోధన గ్రంథాలను ఆన్లైన్లో అందించడానికి అకాడమీ కృషి చేస్తోంది.
ఈ ప్రయత్నం ద్వారా విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, పండితులు ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా నాణ్యమైన విద్యా వనరులను సులభంగా పొందగలరు. ఇందుకోసం ఈ-బుక్స్, డిజిటల్ లైబ్రరీలు, ఇంటరాక్టివ్ ప్లాట్ఫారమ్లు రూపకల్పన చేసి, జ్ఞానాన్ని కేవలం కాపాడటం మాత్రమే కాకుండా, కొత్త తరాలకు మరింత ఆకర్షణీయంగా, సులభంగా అందించేలా చేస్తోంది.
ఈ ఆన్లైన్ ప్రయాణం అకాడమీ సంప్రదాయాన్ని ఆధునికతతో మిళితం చేసే నిబద్ధతను చూపిస్తుంది. తెలుగు & సంస్కృత భాషలు పాఠశాలలలో, విశ్వవిద్యాలయాలలో మాత్రమే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఇళ్లలోనూ అందుబాటులో ఉండేలా చేస్తోంది. డిజిటల్ సాంకేతికతను స్వీకరించడం ద్వారా పరిశోధన, భాషా అధ్యయనం, సాంస్కృతిక మార్పిడికి కొత్త ద్వారాలు తెరవబడుతున్నాయి.
తెలుగు అకాడమీ ప్రారంభ దశలో (1968–1974) చైర్మన్గా ఉన్న శ్రీ పి.వి. నరసింహరావు గారు, తెలుగు భాషను ఆధునీకరించి విద్యా & పరిపాలనా రంగాల్లో ఉపయోగించగల సాధనంగా తీర్చిదిద్దడంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. సాహిత్య మూలాలను కాపాడుతూ, విద్యలో తెలుగు బోధనకు దిశానిర్దేశం చేసిన నాయకుడిగా ఆయన గుర్తించబడ్డారు. తరువాత ఆయన భారత ప్రధానమంత్రిగా ఎదిగినా, తెలుగు పట్ల ఉన్న అనుబంధం ఎప్పటికీ ప్రత్యేకమే.
డాక్టర్ వెల్చల కొండలరావు గారు డైరెక్టర్గా ఉన్న సమయంలో అకాడమీకి కొత్త ఉత్సాహం వచ్చింది. ఆయన నియమం, ఆవిష్కరణలతో పాటు సాహిత్య లోతును జోడించారు. ప్రాంతీయ కేంద్రాల విస్తరణ, తెలుగు అనే నెలవారీ పత్రిక ప్రారంభం, అలాగే సదస్సులు, సమీక్షా కార్యక్రమాల ద్వారా ఒక సమగ్ర విద్యా వాతావరణాన్ని సృష్టించారు.
డాక్టర్ బి. విజయ భారతి గారు గ్రామీణ విద్యార్థులకు చేరువ కావడంపై దృష్టి పెట్టి, ఇంటర్ స్థాయి విద్యార్థులకు సరిపడే పాఠ్యపుస్తకాలు, అనుబంధ గ్రంథాలను అందించారు. పోటీ పరీక్షల కోసం ప్రత్యేకమైన వనరులు కూడా సిద్ధం చేసి, సమగ్ర విద్యను ప్రోత్సహించారు.
డాక్టర్ ఆవుల మంజులత గారు, డైరెక్టర్గా 35 ఏళ్లకుపైగా సేవలందిస్తూ, తెలుగు సాహిత్య సంపదను కాపాడటంలో తనకంటూ ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించారు. ఆమె నిఘంటువులు, పదకోశాలు వంటి ప్రాముఖ్యత కలిగిన గ్రంథాల సంకలనానికి దారితీశారు. కఠినమైన విద్యా ప్రమాణాలు, సాంస్కృతిక సంరక్షణ రెండింటినీ కలిపి ముందుకు తీసుకెళ్లిన ఆమె, తరువాత తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వైస్చాన్సలర్గా సేవలందించారు. ఆమె దీర్ఘకాల అంకితభావం, తెలుగు భాషా వారసత్వంపై ఉన్న లోతైన ప్రేమను ప్రతిబింబిస్తుంది.
